“Đời chúng tôi đã kiến tạo nên nền điện ảnh Việt Nam
Đó là cuối năm 1957, ông Hoàng Tùng, Tổng Biên tập Báo Nhân dân gọi tôi lên và muốn mai mối cho tôi với anh Xuân Diệu”. Cảm phục sức làm việc phi thường của Diệp và sức sáng tạo khủng khiếp đằng sau vóc dáng bé nhỏ, cô đơn ấy”. Dẫu muộn mằn, cuộc hôn nhân sau này với ông Nguyễn Đức Tường đã mang đến cho bà những tháng ngày hạnh phúc.
Do vậy, nhiều người cho rằng, Bạch Diệp khắt khe khó tính. “Diệp là người tốt, mạnh mẽ, trong công việc, tôi cảm giác Diệp như đàn ông còn tôi như đàn bà.
Gần năm mươi năm sau, không một lời oán trách, khi được hỏi về cuộc hôn nhân lạ lùng này, Bạch Diệp chỉ nói: “có lẽ ông ấy chưa hiểu hết mình nên mới lấy tôi”. Bởi có những nỗi đau chỉ người phụ nữ mới phải gánh chịu và có những hy sinh còn khốc liệt hơn nhiều lần sự hy sinh của nam giới. Bà ra đi và không để lại vết tích của mình trên cõi đời này ngoài những thước phim.
Đó là những năm tháng gian khổ nhưng trong trẻo và hạnh phúc của người nghệ sĩ. Nhưng chưa bao giờ có ý định dừng lại. Bà luôn giữ một thái độ kính trọng ông, một ông hoàng của thi ca. Tôi tự hỏi, không biết đến bao giờ, điện ảnh Việt mới có lại một đời như bà.
Đạo diễn Trần Phương nói, ông cảm nhận được ái tình và sự trân quý trong cuộc sống của Bạch Diệp và ông Tường.
Tôi nhớ, có lần được chuyện trò cùng bà về cuộc hôn nhân, giống như một giấc mơ trong đời với thi sĩ Xuân Diệu, bà từng nói: “Xuân Diệu là những gì hư ảo trong cuộc đời, những kỷ niệm khôn cùng đẹp nhưng không có thật. Người vợ duy nhất của ông hoàng thơ tình Xuân Diệu Thành công trong sự nghiệp nhưng đạo diễn Bạch Diệp là người đàn bà đa đoan trong cuộc sống riêng.
Bà là một trong số các nghệ sĩ Việt Nam có tên trong Bách khoa toàn thư điện ảnh Liên Xô. Âu cũng là mạng. Bạch Diệp có quyền kiêu hãnh trước những người đàn ông.
Khi đó Bạch Diệp 27 tuổi, còn Xuân Diệu mấp mé tuổi 40. Đạo diễn - NSND Bạch Diệp, tên thật Nguyễn Thanh Tâm, sinh năm 1929 tại Hà Nội, trong một gia đình có truyền thống nhiếp ảnh. Đến năm 80 tuổi bà vẫn đam mê làm phim và trở nên đạo diễn nhiều tuổi nhất ở Việt Nam thực hành phim truyền hình Hà Nội một thời. Còn trong đời sống, Bạch Diệp cũng chôn kín nỗi đau xuống tận đáy lòng.
Phim của NSND Bạch Diệp đi đến tận cùng nỗi đau của chiến tranh, từ những góc nhìn đời thường. Người đàn bà dù trong chiến tranh hay ở thời bình, cũng đều lặng thầm hy sinh, cũng vẫn nên nhận cái thua thiệt về mình”.
Đã yêu là yêu đến cùng tận. Diệp năng nổ khỏe mạnh, làm việc quên ngày tháng, có thể cãi nhau cả ngay được ấy. Đó là một thế hệ mà với họ, điện ảnh như là sự sống”. Phim của bà không có nhiều tiếng súng hay cảnh bom rơi đạn lạc nhưng những “Ngày lễ thánh”, “Huyền thoại me”å, “Hoa ban đo”ã, “thời kì của dòng sông”. Thế nên, bà vốn là người mạnh mẽ, nhưng bị “đắm chìm” ngay bởi cặp mắt nhìn đời và thiên nhiên sâu thăm thẳm, tựa như một nhà hiền triết của Xuân Diệu
Dù cuộc sống có lúc thật buồn, tuyệt vọng, thì bà cũng không bao giờ oán trách ai. Bà được thừa hưởng cái không khí nghệ thuật từ chính trong gia đình mình. Vậy là một người bạn nữa của ông lại ra đi. Bà từng trải qua mối ngọn nguồn trong trẻo với một cán bộ cách mạng, từng là "nàng thơ" của nhạc sĩ Tử Phác và đi qua hai cuộc hôn nhân.
“Trong cảm nhận của tôi, các nhân vật nữ luôn mang một vẻ đẹp truyền thống. Những cuộc gặp gỡ định mệnh đem lại sao hạnh phúc và cả thống khổ, dằn vặt tôi suốt những năm qua. Bạch Diệp sinh ra trong một gia đình có truyền thống nhiếp ảnh ở Hà Nội. Một thời làm phim không vướng bận chuyện tiền bạc mà chỉ có niềm đam mê mà thôi. Ngày còn bé, bà chỉ có một niềm ham mê độc nhất là xem phim.
Nhưng có nhẽ, như bà từng nói, để lại nhiều "dằn vặt, đau khổ, ngọt ngào xen đắng cay nhất” là đoạn đời ngắn ngủi sống chung với thi sĩ Xuân Diệu. Trên phim trường, Bạch Diệp làm việc như lên đồng, quên hết cả mỏi mệt, quên cả thời gian. Năm trước là Hải Ninh, rồi Trần Vũ, giờ là Bạch Diệp. Với người nghệ sĩ lớn như bà, thì chừng ấy đã dường như là quá đủ, quá đủ cho sự dấn thân và hy sinh của một thế hệ vàng của điện ảnh Việt.
Bởi theo Bạch Diệp, có lẽ vì bà là nữ giới, nên dễ đồng cảm hơn chăng. Người của một thì giờ đã đi vào thiên cổ, chỉ còn tôi vẫn giữ vẹn nguyên cảm xúc ngọt xen lẫn cay đắng". Hồi đó, bà là phóng viên Báo quần chúng. Giờ thì hồn bà đã bay về một cõi khác, ở đó, bà sẽ gặp lại những người đàn ông của mình, người từng mang đến cho bà đau khổ, người từng mang hạnh phúc.
Càng ngày khoảng trống đó càng lớn. Một thời làm việc tinh khiết, làm nên rất nhiều kỳ công, làm đẹp cho điện ảnh. Sau này khi thi sĩ Xuân Diệu mất, bà đến với một bó hoa trắng, đặt nhẹ nhàng lên mộ thi sĩ. Đã mê là phải đi đến cùng.
Trần Phương nói, Bạch Diệp may mắn hơn ông, khi được lớn lên trong một gia đình nghệ thuật, được học trường Pháp. Họ đã sống với nhau 15 năm cho đến khi ông Tường mất, dù không có con cái, nhưng đối với Bạch Diệp, ông Tường “là người đàn ông mà tôi vẫn hằng mơ”. Cách nghĩ của tôi hẳn cũng đồng nhất với đạo đức truyền thống của tầng lớp. Cảnh trong phim “Ngày lễ Thánh” của NSND Bạch Diệp.
Tôi có may mắn được vào vai trong bộ phim nức tiếng của Diệp: Ngày lễ thánh. Và đắm chìm với những thước phim. “Hạnh phúc của tôi là được làm việc đến hơi thở cuối cùng”. Với con người cả thế cục dành trọn cho nghệ thuật ấy, thì hạnh phúc là mỗi thước phim đã chạm tới những vấn đề nhân sinh, tầng lớp
Năm 1997, bà được hủi danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân. Năm 2007, bà được nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật cho các tác phẩm “Ngày lễ thánh”, “Huyền thoại mẹ”. Lúc đó, đọc thơ tình Xuân Diệp, Bạch Diệp bị hút hồn bởi sự đa tình, tài tình của thi sĩ.
Trong sự nghiệp của mình, Bạch Diệp đã gặt hái đủ vinh quang với những tác phẩm: “Người về đồng cói” (1973), “Ngày lễ thánh” (1976), “Câu chuyện làng Dừa” (1977), “Người chưa biết nói” (1979), “Trừng phạt” (1984), “Y Hơ Nua” (1985), “Cuộc chia tay không hẹn trước” (1986), “Huyền thoại về người me”å (1987), “Ngõ hẹp” (1988), “Hoa ban đỏ” (1994).
Và như một cánh chim gặp bầu trời của mình, Bạch Diệp vùng vẫy, thỏa sức sáng tạo, làm nên những thước phim để đời cho nền điện ảnh Việt Nam. #, Một cây bút sắc sảo, được nhiều người nể phục. Bạch Diệp được sống cuộc sống đúng nghĩa của một gia đình, một người vợ. Ít ai biết tôi từng được làm vợ “ông vua thơ tình” Việt Nam - Xuân Diệu. Và khiến người xem phải day dứt, thổn thức.
Đồng nghiệp gọi bà là “nữ tướng trên trường quay” bởi tư thế làm việc quyết liệt, mãnh mẽ, rất “đàn ông” của mình. Tôi từng ghé thăm ngôi nhà nhỏ của Bạch Diệp hơn 20 năm lẻ bóng. Những thước phim trở nên giấc mơ, nỗi ám ảnh trong đời Bạch Diệp, để rồi sau này, khi đã có một công việc ổn định, phóng viên Báo quần chúng, Bạch Diệp vẫn bỏ ngang sang học đạo diễn. “Công việc làm báo cuốn tôi đi mỗi ngày, tuổi “băm” đã sầm sập đến sau lưng.
“Chưa đầy nửa năm, chúng tôi chia tay trong niềm thương và tiếc nuối. Trong nỗi ngậm ngùi, nuối tiếc, đạo diễn, NSND Trần Phương đã kể cho tôi nghe chuyện đời của NSND Bạch Diệp, một người bạn đồng niên thân thiết của ông. Rạp chiếu phim ở Hà Nội đã quen với bóng dáng bé nhỏ, lủn củn của bà Bạch Diệp mỗi khi có một bộ phim mới.
Dường như nỗi buồn, sự đơn chiếc, không chạm tới tâm hồn người đàn bà “thép” này, dù tôi biết, bà đang ở trong cùng tận của nỗi đơn chiếc. Nữ tướng trên trường quay Đạo diễn Trần Phương buồn, không cất nổi lên lời khi nhận tin NSND Bạch Diệp mất.
Nên chăng, hãy để chúng nằm yên như nỗi đau được chôn giấu tự thuở nào”. 15 năm sau, bà mới tái hôn. Nhưng với NSND Bạch Diệp, bà đã đến và sống trong đời sống này bằng ái tình thương. Hẹn hò một thời kì, hai người quyết định làm đám cưới.
Có gì lạ đâu, với NSND Bạch Diệp khi niềm mê say điện ảnh luôn hiện hữu trong tâm hồn bà. Bà tự đi xem phim một mình, phim ta lẫn phim tây. Xuân Diệu cũng đã từng tặng bà bài thơ: “Tôi cầm mùi dạ lan hương/Trong tay đi đến bồ cách trùng/Dạ lan thơm lừng lạ lùng/Tưởng như đi mãi không cùng mùi hương”.
Lại khiến người ta day dứt bởi một cái nhìn sâu thẳm trước nỗi đau lặng thầm của những thân phận con người sống trong trận mạc không tiếng súng.
Bà làm bạn với mèo. NSND Bạch Diệp đã nhiều lần đứng trên bục vinh danh giải thưởng danh giá nhất của điện ảnh Việt Nam, nhưng đối với bà, điều đó không quan trọng.
“Mỗi lần đi đóng phim, ông Tường thường đi cùng, còn pha cà phê cho Bạch Diệp và diễn viên uống, ân cần lắm”. Hiểu hay không, không quan trọng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét