Cả hai chúng tôi siết chặt vai nhau như thể chúng tôi là những người bạn gặp lại hơn là cựu thù
Tôi muốn chúng tôi cư xử như hai sĩ quan quân đội về hưu. Hai chính khách nói chuyện về quan hệ làm ăn giữa hai nước. Ông ấy lưu lại chỉ phút giây, nhìn tôi chăm bẳm rồi đi ra mà không nói một lời. Tôi hy vọng cuộc thảo luận của chúng tôi sẽ tập hợp vào vai trò lịch sử của ông ấy.
Lần đầu trong bệnh viện quân đội, nơi tôi được đưa vào điều trị ngay sau khi bị bắt vào năm 1967. Ảnh: Reuters Ngày tiếp theo tôi được đưa vào một phòng tiếp khách lớn do người Pháp xây dựng trước đây, nơi vị tướng đang chờ. Tôi nhớ, sau khi từ Việt Nam trở về nước năm 1973, tôi đã đọc mọi thứ tôi có được về hai cuộc chiến của Pháp và Mỹ ở Việt Nam, bắt đầu với cuốn Hell in a Very Small Place (tạm dịch: Địa ngục ở một vùng đất nhỏ) của Bernard Fall, một công trình nghiên cứu kinh điển về cuộc vây hãm Điện Biên Phủ năm 1954, nơi quyền lực thực dân Pháp đã kết thúc và hào kiệt quân sự Võ Nguyên Giáp lần trước hết trở thành hiển nhiên đối với thế giới.
Tôi đoán chừng ông ấy sẽ tạo cơ hội để tôi thỏa mãn sự tò mò về chiến thắng của ông. Sau vài câu hỏi về những vấn đề khác, chúng tôi đứng dậy, bắt tay nhau.
Mỉm cười, nhỏ nhẹ, trung niên nhưng nhanh nhẹn trong bộ com-lê màu xám thắt cà vạt, trông ông khác hẳn một danh tướng vẫy vùng ngang dọc trong thời chiến. Nhưng Tướng Giáp, Bộ trưởng Quốc phòng, là người duy nhất tôi đã nhận ra.
Đó là chuyến đi đến Hà Nội để bàn bạc vấn đề POW/MIA (tù binh chiến tranh và lính Mỹ mất tích) và thường ngày hóa quan hệ giữa hai nước.
Tôi muốn nghe Tướng Giáp biểu hiện trận đánh dài gần 2 tháng để có thể hiểu bằng cách nào lực lượng của ông đã gây sốc cho người Pháp bởi một kỳ công hầu như thường thể xảy ra.
Thượng nghị viên John McCain, cựu ứng viên tổng thống của đảng Cộng hòa năm 2008. Ngẫm lại những sự kiện lịch sử, mới thấy trong đó ông ấy đóng vai trò chủ chốt, còn tôi thì chỉ một vai nhỏ. Nhưng bất luận ý nghĩa nó là gì, tôi vẫn đánh giá cao tình cảm của ông.
Và khi tôi sắp bước ra thì ông nắm lấy cánh tay tôi, khẽ nói: “Ông là một quân thù danh dự”. Có nhẽ ông ấy chỉ muốn làm tôi vui lòng. Nhưng ông đã giải đáp hồ hết những câu hỏi của tôi một cách ngắn gọn, rồi khoác tay, tỏ ý không quan tâm.
Ông ấy nói: Đó là tuốt luốt chuyện dĩ vãng, còn hiện ông và tôi nên luận bàn về ngày mai, nơi chúng ta không phải là kẻ thù mà là bạn. Tôi đã yêu cầu Ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch lúc đó và Thứ trưởng Lê Mai sắp xếp cho tôi một cuộc phỏng vấn nhanh vị chỉ huy huyền thoại của Quân đội quần chúng Việt Nam. Tôi đã gặp Tướng Võ Nguyên Giáp hai lần.
Lần gặp thứ hai của chúng tôi là vào đầu những năm 1990. Tướng Giáp chào hỏi tôi thân mật, ngay bên dưới bức tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tôi không biết có phải ông muốn nói điều đó như để so sánh tôi với những kẻ thù khác của Việt Nam không.
Và chúng tôi đã làm như vậy. Tôi nhớ một số cán bộ soát cấp cao cùng với lính bảo vệ và những người thẩm vấn mà tôi nhìn thấy mỗi ngày.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét