Tài năng Hàng cũ.

TỊNH SƠN. Rằng “nhạc xưa càng phát triển bao nhiêu thì nhạc nay càng yếu đi bấy nhiêu”! Dù đã rào đón, nhưng nói vậy chả khác nào bảo người nghe cũng “kém văn minh” theo ?! Những người phản bác sẽ bảo, rằng cầu đến đâu cung theo đến đấy, chả ai ép được ai. Liên hoan kịch Lưu Quang Vũ những ngày này các sân khấu cùng lúc chật kín khán giả, hết chỗ, nhiều người còn ngồi ngoài sảnh xem qua màn hình. Phải hỏi vì sao nhiều người hát, vẫn nhiều người nghe? Tâm thế con người, xã hội trước thời đại như thế nào, cái gu nghe nhạc của họ thế đấy.

Nay con người không còn phải gồng lên ra trận, nhưng ai bảo tâm thế canh cánh, bất an không còn? Rồi thử đem nhạc xưa ra so với thiếu gì cái gọi là “nhạc trẻ” giờ, thứ nào não tình, sướt mướt hơn ? Cũ nhưng đã “đến”, còn mới mà chưa “tới”.

Nói vậy để thấy đó luôn là thảm kịch mang tính quy luật tinh khiết tạo và thưởng lãm ở tầm nhân loại, từ cổ chí kim. Dù khi Vũ mất nhiều khán giả còn chưa sinh ra. Một dòng nhạc cũ hoặc một dòng văn chương, nghệ thuật lâu đời vẫn mãi là thời thượng, khi thời đại đã quá nhiều biến chuyển, phức hệ, thì sự âu lo, sốt ruột là chính đáng.

Nhưng khán giả lại không quan hoài đến điều đó, bởi họ chỉ cần biết mọi hỉ, nộ, ái, ố trong kịch Lưu Quang Vũ đã “đến” được với lòng họ, soi chiếu giùm bao nhiễu nhương, bất an của đời sống hiện đại.

Một ông coi đó là hành vi “a dua thiếu nhận thức”, ông thì bảo đó là chỉ dấu của một “từng lớp thiếu văn minh”. Giới chuyên môn phàn nàn, rằng kịch của Vũ mấy mươi năm trước diễn thế nào, nay diễn y như vậy, chả hề gia công làm mới thêm tí nào.

Luôn có những thời đại trống trải nhân tài, và cả không có chỗ cho nhân kiệt. Như “những chân trời không có người bay”, và “những người bay không có chân trời” (Trần Dần). Nói nhạc xưa, nhạc sến “ủy mị, sướt mướt”, là trong tương quan với dòng “nhạc đỏ” một thời mạnh mẽ, hùng tráng.

Tỏ ra coi trọng gu thưởng thức các dòng nhạc khác nhau của khán giả, cả hai chỉ tung búa rìu vào đông đảo ca sĩ trẻ đang chạy theo nhạc “sến” để hốt tiền. Nhưng giới sinh sản ra phải tự trách mình, trước khi trách người phân phối và tiêu dùng.